Zelf vaatwasmiddel maken: poeder of tabletten, zonder parfum

Met vier poeders maak je in vijf minuten een pot vaatwasmiddel voor weken. Zonder parfum, zonder kleurstoffen en zonder plastic.

Open, lege vaatwasser met lege rekken in een lichte keuken

Mijn vaatwasmiddel maak ik zelf. Alles wat in je vaatwasser gaat, komt in een dun laagje op je borden, glazen en bestek terecht. En daar eet en drink je weer van. Hieronder lees je wat er in gewone vaatwasmiddelen zit, en daarna mijn recept. Ik maak het zelf het liefst als poeder, dat is het makkelijkst.

Mijn ingrediënten haal ik bij Natural Heroes. Met mijn code krijg je daar korting, dat lees je verderop.

Wat zit er in gewone vaatwastabletten?

  • Bleekmiddel. Vaak zuurstofbleek, soms nog chloor. Chloor geeft dampen en is slecht voor het waterleven.
  • Parfum en kleurstoffen. Die maken de tablet mooi en fris ruikend, maar voor schone vaat doen ze niets. Achter het woord "parfum" kunnen tientallen stoffen schuilgaan, waarvan sommige worden onderzocht omdat ze in verband worden gebracht met een hormoonverstorende werking.
  • Wasactieve stoffen en enzymen. Enzymen breken aangekoekt eten af. Ze werken goed, maar zijn ook bekende allergenen voor mensen die ermee werken.
  • Een plastic folie. Veel tabletten zitten in een folie van polyvinylalcohol die oplost in de machine. Daarover lees je verderop meer.

Groen etiket, wat zit erin?

Ook bij "groene" merken loont het om het etiket te lezen. Neem de vaatwastabletten van Marcel's Green Soap (All-in-One). Daar zit veel goeds in: natriumcitraat tegen kalk, soda, zuurstofbleek en goed afbreekbare kalkbinders. Maar op de ingrediëntenlijst staat ook:

  • Parfum, terwijl je voor schone vaat geen geur nodig hebt.
  • Subtilisine, een enzym dat volgens de verpakking een allergische reactie kan veroorzaken.
  • Fatty Alcohol Alkoxylate, een wasactieve stof.

Eerlijk is eerlijk: dit is een stuk beter dan veel gewone tabletten. Maar zelf weet ik het liefst precies wat er op mijn bord achterblijft, en daarom maak ik mijn poeder zelf.

Ingrediënten volgens het etiket, november 2026.

Wat blijft er op je bord?

Vaatwasmiddel en vooral spoelmiddel laten een dun laagje achter op je servies. Dat is ook de bedoeling van spoelmiddel: het zorgt dat het water van je glazen afloopt.

⚠️ Wat blijft er op je bord?
Spoelmiddel laat een dun laagje achter op je servies. Daar is het voor gemaakt.
👉 Ik vul het bakje gewoon met natuurazijn.

In 2023 onderzochten wetenschappers in Zwitserland wat die resten doen met darmcellen in het laboratorium. De resten van professionele vaatwasmiddelen, en vooral van spoelmiddel, beschadigden de beschermende laag van de darmwand. Het ging vooral om een groep wasactieve stoffen in spoelmiddel, alcoholethoxylaten (Ogulur e.a., 2023).

Dat onderzoek is gedaan in het lab en met professionele machines, niet bij mensen thuis. Maar het laat wel zien dat wat er op je servies achterblijft ertoe doet.

Waarom het stapelen ertoe doet

Eén vaatwastablet zal je echt niet ziek maken. Elk product wordt apart getest, stof voor stof, en blijft meestal onder de grens. Maar we gebruiken niet één product, we gebruiken er elke dag tientallen.

Mogelijke nadelen op een rij

Hormoonverstorend: sommige geurstoffen in parfum. Darmwand: resten van spoelmiddel beschadigden in het lab darmcellen. Allergie: enzymen. Plastic: de folie om veel tabletten.

Wat is het cocktaileffect?

Denk aan je wasmiddel, wasverzachter, afwasmiddel, schoonmaakspray, shampoo, bodylotion, deodorant, parfum, make-up en plastic verpakkingen. Van elk krijg je een klein beetje binnen. Samen kunnen die stoffen een effect hebben dat je per stof niet ziet. Dat heet het cocktaileffect. Hoe zulke mengsels samen werken, is nog veel minder goed onderzocht dan de stoffen apart.

Ook toxicologen zeggen dat je deze stoffen niet helemaal kunt vermijden, maar dat je je blootstelling wel kunt verkleinen (NOS).

Het goede nieuws: vaatwasmiddel maak je in vijf minuten zelf, zonder parfum en zonder plastic. Dan weet je precies wat er op je bord komt.

Het recept: vaatwaspoeder

Ingrediënten voor een pot van 1 kilo

Alles te koop bij Natural Heroes. Met code ayni krijg je 15% korting (vanaf € 20). Hoe de producten daar heten, staat onderaan.

Zo maak je het vaatwaspoeder

  • Schep de poeders rustig in de kom en ga er niet met je neus boven hangen, dan waait er weinig stof op. Wil je liever helemaal geen stofje inademen, zet dan een stofmasker op. Draag handschoenen en houd het poeder uit je ogen.
  • Doe alles in een droge kom en meng het goed door elkaar.
  • Schep het poeder in een droge pot die goed afsluit, en zet die buiten bereik van kinderen.

Gebruik

Doe een volle eetlepel in het bakje voor vaatwasmiddel. Is je vaat erg vuil of heb je een grote machine, neem dan iets meer.

Houd het droog. Soda en citroenzuur reageren met elkaar zodra er vocht bij komt. Gebruik dus altijd een droge lepel en doe het deksel goed dicht, anders gaat het poeder klonteren.

Wat ik hiervoor gebruik

Waarom citroenzuur erin hoort

Soda haalt vet weg, maar laat in hard water kalk achter. Daar zijn je glazen dof van. Citroenzuur lost dat op. Als soda en citroenzuur in je vaatwasser samenkomen, ontstaat natriumcitraat. Dat bindt de kalk uit het water, zodat die niet op je glazen terechtkomt. Diezelfde stof zit ook in veel kant-en-klare vaatwasmiddelen.

En een halve citroen? Die ruikt lekker, maar doet weinig. Citroensap bevat maar zo'n 5 procent citroenzuur, dus een halve citroen geeft ongeveer 1 gram. Een eetlepel van dit poeder bevat al zo'n 5 gram. Bovendien kan het vruchtvlees in het filter van je vaatwasser blijven hangen.

Liever tabletten?

Dat kan met precies hetzelfde recept. Spuit een klein beetje alcohol (bij Natural Heroes heet die Isopropyl Alcohol) over het poeder en meng tot het voelt als nat zand. Druk het stevig in een siliconen ijsblokjesvorm, zo'n 15 tot 20 gram per vakje, en laat de tabletten 24 uur drogen.

Waarom alcohol en geen water? Met water gaan soda en citroenzuur meteen bruisen. Alcohol reageert niet en verdampt helemaal. Wel is het brandbaar, dus werk niet in de buurt van een open vuur. Spuit de alcohol in een goed geventileerde ruimte. Wie poeder gebruikt, heeft geen alcohol nodig.

Vaatwaszout: dit mag je niet vergeten

Vul het zoutbakje van je vaatwasser altijd met vaatwaszout. Dat zout ontkalkt het water in je machine, nog voordat het bij je servies komt. Zonder vaatwaszout worden je glazen toch dof, hoe goed je poeder ook is. Je koopt het gewoon in de supermarkt. Gebruik geen gewoon keukenzout of zeezout: daar zitten vaak stoffen in die het ontkalkingssysteem van je vaatwasser kunnen beschadigen.

Wil je nog meer glans, vul dan het bakje voor spoelmiddel met natuurazijn. Dat werkt als een natuurlijk spoelmiddel: het water loopt beter van je glazen af en kalkvlekjes krijgen minder kans. Vul het bakje gewoon zoals je met gewoon spoelmiddel zou doen.

Tips voor een vuile vaat

Gewone vaatwastabletten bevatten enzymen die eiwit en zetmeel afbreken. Dit poeder heeft die niet. Voor koffie, thee, tomatensaus en vet werkt het prima, maar aangekoekt ei, vlees of pasta gaat er minder makkelijk af. Zo los je dat op:

  • Spoel borden met ei, pasta of rijst even kort af, of laat pannen eerst weken.
  • Zet de vaatwasser direct aan, voordat etensresten opdrogen.
  • Kies bij een heel vuile vaat een programma op 55 of 65 graden. Percarbonaat werkt beter bij een hogere temperatuur.
  • Gebruik bij een extra vuile vaat af en toe een tablet met enzymen.

Niet voor zilver, aluminium, kristal en handbeschilderd servies.

En vaatwasstrips dan?

Vaatwasstrips zijn dunne velletjes die je in je vaatwasser legt. Ze worden vaak verkocht als plasticvrij. Ik heb zelf zo'n verpakking eens goed bekeken. Ze bevatten milde wasactieve stoffen, kalkbinders en enzymen, en dat is mooi. Maar het tweede ingrediënt op de lijst is polyvinylalcohol, en daar is de strip zelf van gemaakt.

Polyvinylalcohol is een soort plastic dat oplost in water. Oplossen is alleen niet hetzelfde als afbreken. Het breekt alleen af met speciale bacteriën, genoeg tijd en de juiste omstandigheden. Volgens een schatting komt een groot deel ervan onafgebroken door de waterzuivering heen en belandt het in het milieu (Rolsky & Kelkar, 2021). Het onderzoek hiernaar loopt nog.

Helemaal plasticvrij zijn strips dus niet. Mijn eigen poeder wel: geen plastic, geen parfum, en je weet precies wat erin zit.

Ingrediënten kopen

Alle ingrediënten vind je bij Natural Heroes via mijn link. Gebruik kortingscode ayni bij het afrekenen voor 15% korting. De korting geldt bij een bestelling vanaf € 20. Ik heb helaas nog geen directe links naar de losse producten. Via mijn link kom je op de website van Natural Heroes, en daar zoek je de producten zelf even op.

Zo heten de producten bij Natural Heroes, zodat je ze makkelijk vindt met de zoekfunctie:

  • Wassoda
  • Citroenzuur Anhydraat
  • Natriumpercarbonaat
  • Baking Soda
  • Isopropyl Alcohol (alleen voor tabletten)
  • Natuurazijn (voor het spoelmiddelbakje)

Liefs,

Chantal

Ayni Holistic 💚

Mijn favorieten

Dit gebruik ik zelf. Bij Natural Heroes krijg je via deze links altijd 15% korting, bij een bestelling vanaf € 20.

Powered byAlovai
Klaar voor verandering?
Plan je afspraak →