Echte chai: zo drinken ze het in India (met recept)
Sinds ik echte chai proefde, drink ik nooit meer chai uit een pakje. Maar wist je dat chai in India pas zo'n honderd jaar oud is? En dat de kruiden erin zijn gekomen als een soort stil verzet? In dit blog duik ik in de traditie, en je krijgt mijn recept.
In dit blog lees je:
Wat is chai eigenlijk?
Chai betekent gewoon thee. Het woord komt via het Chinese cha. Als wij "chai" zeggen, bedoelen we eigenlijk masala chai: thee met melk, suiker en een mengsel van kruiden (masala).
De basis is altijd hetzelfde: zwarte thee, melk, water en kruiden, samen gekookt in één pan. Niet laten trekken in een kopje, maar echt koken. Daardoor wordt hij stevig, romig en warm.
Hoe kwam de thee in India?
Je zou denken dat Indiërs al eeuwen thee drinken. Maar dat is niet zo. De Britten legden in de 19e eeuw grote theeplantages aan in Assam, vooral voor de export naar Engeland. De Indiërs zelf dronken er nauwelijks thee.
Dat veranderde pas in de 20e eeuw. Na de Eerste Wereldoorlog kelderden de theeprijzen, en de Britse theesector zocht een nieuwe markt: India zelf. Er kwam een grote reclamecampagne. Verkopers gingen langs fabrieken en treinstations, en fabrieken voerden theepauzes in (NPR, Outlook Traveller). In de jaren dertig was dat op zijn hoogtepunt (Stir).
💡 Wist je dat?
Een onderzoek van de Universiteit van Oregon noemt chai zelfs een "koloniale creatie": de gewoonte om thee te drinken is via plantages en reclame bewust aangeleerd (Universiteit van Oregon).
Waarom kwamen de kruiden erin?
De Britse theesector wilde dat Indiërs thee dronken zoals de Engelsen: met een wolkje melk en een beetje suiker. Maar de straatverkopers deden het anders. Zij kookten de thee met veel melk, suiker en kruiden zoals gember, kardemom en kaneel.
Daar waren twee redenen voor:
- Het smaakte vertrouwd. Warme dranken met kruiden bestonden in India al lang, ook in de Ayurveda (Outlook Traveller).
- Het was goedkoper. Met melk en kruiden had je minder theeblaadjes nodig per kopje.
De Britten waren daar niet blij mee, want zo verkochten ze minder thee. Maar het was te laat: de Indiërs hadden de thee eigen gemaakt. Zo werd het masala chai.
❤️ Wat ik ervan vind
Ik vind dit zo'n mooi verhaal. Een drank die van buitenaf werd opgedrongen, en die de mensen op straat met hun eigen kruiden en hun eigen manier omtoverden tot iets van henzelf.
Wie is de chaiwala?
In India koop je chai bij een chaiwala: een verkoper met een klein kraampje op straat, bij een treinstation of op de markt. Voor een paar roepies krijg je een klein glaasje, dampend heet.
Veel chaiwala's gieten de chai van hoog naar laag, van de ene beker in de andere. Dat is niet alleen show: zo koelt hij af en krijgt hij een romig schuimlaagje.
En dan de kulhad: een klein, ongeglazuurd kleien bekertje. Je drinkt eruit en gooit hem daarna weg, en de klei gaat terug naar de aarde. Kenners zeggen dat de klei een aardse smaak aan de chai geeft. De Indiase spoorwegen kondigden aan de kleien bekers terug te brengen op treinstations, in plaats van plastic (ThePrint, Outlook India).
Waarom verwarmt chai zo?
Gember, kaneel, kardemom, kruidnagel en zwarte peper zijn in de Ayurveda verwarmende kruiden. Samen met de warme melk maakt dat chai bij uitstek een drankje voor koude dagen. Daarom staat er in India in de winter overal een pan chai op het vuur.
Hoe maak je echte chai?
Wat heb je nodig (voor 2 kopjes)
- 300 ml water
- 200 ml melk (of amandeldrink)
- 2 theelepels losse zwarte thee, bijvoorbeeld Assam
- 4 kardemompeulen, gekneusd
- 1 Ceylon-kaneelstokje
- 3 plakjes verse gember
- 3 zwarte peperkorrels
- Optioneel: een snufje venkelzaad
- Om te zoeten: rauwe honing (na het koken) of een beetje kokosbloesemsuiker
Zo maak je het
- Kneus de kardemom en de peperkorrels even in een vijzel.
- Breng het water met alle kruiden aan de kook en laat het 5 minuten zachtjes koken.
- Doe de thee erbij en laat nog 2 minuten koken.
- Voeg de melk toe en breng het nog één keer tegen de kook aan. Let op, het schuimt snel.
- Zeef het in je mooiste kop. Roer de honing er pas door als de chai iets is afgekoeld.
Geen tijd? Pit & Pit heeft een kant-en-klare chai kruidenmix.
Melk of geen melk, en welke kaneel?
Melk of geen melk? In een onderzoek bij 16 vrouwen verbeterde zwarte thee de doorbloeding van de bloedvaten, maar met een scheutje melk erbij was dat effect weg. De onderzoekers denken dat caseïne, een eiwit uit koemelk, de stoffen uit de thee bindt (Lorenz e.a., 2007). Plantaardige melk bevat geen caseïne.
Kies Ceylon-kaneel. Gewone kaneel (cassia) bevat veel cumarine, Ceylon-kaneel bijna niet. Gebruik je vaak kaneel? Dan raadt het Duitse instituut voor risicobeoordeling (BfR) Ceylon-kaneel aan (BfR).
Wat is het verschil met chai latte?
Een chai latte uit de koffiezaak wordt meestal gemaakt met een siroop of een poeder, met opgeschuimde melk erbij. Draai eens zo'n pakje of fles om: vaak staat suiker als eerste ingrediënt op het etiket, en "aroma" in plaats van echte kruiden.
Echte chai kook je zelf: thee, melk en hele kruiden. Je bepaalt zelf hoeveel zoet erin gaat.
Past chai bij jouw dosha?
In de Ayurveda horen kardemom, gember, kaneel en zwarte peper bij de koude maanden, en stoken ze je innerlijke vuur (agni) op.
- Vata en Kapha: chai past precies bij jou, zeker in de winter.
- Pitta: neem minder gember en peper, en meer kardemom en venkelzaad. Die zijn milder.
Benieuwd wat jouw dosha is? Doe mijn gratis dosha-test. Je krijgt meteen een persoonlijke gids, met jouw kruiden en jouw recept.
Lees ook mijn blog over gouden melk en zeven Ayurveda-rituelen voor de winter.
Bronnen
- NPR: hoe India een theeland werd
- Outlook Traveller: Chai, a story of war, smuggling and evolution
- Stir: How tea became chai
- Universiteit van Oregon: Chai as a Colonial Creation
- ThePrint: kulhad-bekers terug op treinstations
- Outlook India: kulhad vervangt plastic bekers
- Lorenz e.a. (2007), European Heart Journal: melk en zwarte thee
- BfR: cassia-kaneel met veel cumarine
