Draai het pakje om: wat zat er vroeger in, en wat nu?

"Waarom zijn er nu zoveel mensen ziek? We aten vroeger toch hetzelfde?"

Dat hoor ik vaak. En het klopt: rookworst, bouillon, jus, brood en mayonaise bestonden toen ook. Maar draai het pakje nu eens om. De naam is hetzelfde gebleven, maar wat erin zit is flink veranderd.

Ik heb negen producten naast elkaar gezet: oma's versie tegenover het etiket van nu. Alle lijsten heb ik in november 2026 overgenomen van de verpakking of de webwinkel.

In dit blog lees je:

1. Bouillon

Bouillon toen en nu: oma's bottenbouillon tegenover Maggi bouillon rundvlees

Oma's bottenbouillon: soepbotten, water, prei, wortel, selderij, ui, laurier en peper. Uren laten trekken.

Maggi bouillon rundvlees: gejodeerd zout, smaakversterker (E621), palmvet, glucosestroop, gistextract, suiker, groenten, aroma's, rundvleespoeder 0,4%, peterselie, antioxidant.

Wat valt op?

  • Zout staat bovenaan. Daar zit het meest van in.
  • Er zitten twee smaakversterkers in: E621 en gistextract.
  • Er zitten twee soorten suiker in.
  • Er zit maar 0,4% rundvlees in.

Voor mij is dit geen bouillon meer. Bouillon is iets wat je uren laat trekken van botten en groente. Dit is vooral zout, smaakversterker, palmvet en suiker, met een snufje vleespoeder erdoor. Een smaakblokje, geen bouillon.

2. Jus

Jus toen en nu: oma's jus uit de pan tegenover Maggi jus naturel

Oma's jus: het vet en de aanbaksels van haar eigen vlees, een klont boter en een scheutje water. Zo uit de pan.

Maggi jus naturel: maltodextrine, maïszetmeel, zout, aardappelzetmeel, gistextract, palmvet, smaakversterkers (E621, E627, E631), aroma's, gehydrolyseerde plantaardige eiwitten, kleurstof (E150c), tomatenpoeder en meer.

Wat valt op?

  • Bovenaan staat maltodextrine. Dat wordt van zetmeel gemaakt en werkt in je lichaam als suiker.
  • Er zit helemaal geen vlees in.

Hetzelfde verhaal als bij de bouillon: jus zonder vlees is eigenlijk geen jus meer. Het is zetmeel met smaakversterker en een kleurtje.

3. Brood

Brood toen en nu: oma's zuurdesembrood tegenover gesneden volkorenbrood

Oma's zuurdesembrood: meel, water en zout. En tijd: het deeg rijst een hele nacht.

Jumbo Rond Fijn Volkoren: volkoren tarwemeel, water, tarwegluten, bakkersgist, bakkerszout, emulgatoren (E471, E482, lecithinen), geïnactiveerd roggedesempoeder, volkoren moutmeel, plantaardige oliën (raapzaad, zonnebloem), aardappelzetmeel, meelverbeteraars (E300, E920), enzymen.

Wat valt op?

  • Toen 3 ingrediënten, nu 12.
  • De desem zit erin als poeder, alleen voor de smaak. Het deeg heeft niet echt een nacht gerezen.

4. Boter

Boter toen en nu: oma's roomboter tegenover Blue Band

Oma's roomboter: room, soms met een snufje zout. Of reuzel: puur vet, uitgebakken van het varken.

Blue Band bakken en braden: plantaardige oliën 79% (palm, koolzaad), water, zout, emulgatoren (sojalecithine, mono- en diglyceriden van vetzuren), bereiding van tuinbonen, citroenzuur, aroma, vitamine A en D.

Wat valt op?

  • Op de voorkant staat "100% natuurlijke ingrediënten".
  • De oliën zijn geraffineerd: in de fabriek bewerkt met hoge hitte en chemische middelen.
  • Oma's boter kwam gewoon uit room.

5. Rookworst

Rookworst toen en nu: oma's rookworst tegenover Unox Gelderse rookworst

Oma's rookworst: varkensvlees, zout, peper en nootmuskaat, in een darm. Gerookt boven hout.

Unox Gelderse rookworst: varkensvlees 92%, water, zout, rundercollageen, mineraalzout, citroenzuur, rookaroma, stabilisatoren (E451, E452), antioxidant, dextrose, aroma, specerij-extracten, korianderextract, conserveermiddel E250.

Wat valt op?

  • De rooksmaak komt uit een aroma. Een rookworst die nooit boven hout heeft gehangen.
  • E250 is nitriet. Dat wordt in verband gebracht met darmkanker. Daarover lees je meer in mijn blog Nitriet in je boterham.

6. Mayonaise

Mayonaise toen en nu: oma's mayonaise tegenover Calvé licht en romig

Oma's mayonaise: eigeel, olie, een scheutje azijn of citroen, mosterd en zout. Vijf dingen en een garde.

Calvé licht & romig: water, raapzaadolie 25 procent, suiker, azijn, gemodificeerd maïszetmeel, eigeel 2,8%, mosterd, zout, aroma's, citrusvezel, citroensap, melkzuur, conserveermiddel (sorbinezuur), stabilisatoren (xanthaangom, guargom), antioxidant E385, kleurstof (bètacaroteen).

Wat valt op?

  • Water staat bovenaan.
  • Er zit maar 2,8% eigeel in, en wel suiker en zetmeel.

7. Ontbijtkoek

Ontbijtkoek toen en nu: oma's ontbijtkoek tegenover Peijnenburg

Oma's ontbijtkoek: roggemeel, honing, melk of water en koekkruiden: kaneel, kruidnagel, gember en nootmuskaat.

Peijnenburg ontbijtkoek: glucose-fructosestroop, roggebloem 38%, water, rijsmiddelen, suiker, specerijen, zonnebloemolie, natuurlijk aroma.

Wat valt op?

  • Bovenaan staat glucose-fructosestroop. Er zit geen honing in.
  • Eén plakje is al 2½ suikerklontje. Twee plakjes als ontbijt is ruim 5 klontjes, op een lege maag.

8. Limonade

Limonade toen en nu: oma's vlierbloesemlimonade tegenover Coca-Cola Zero

Oma's vlierbloesemlimonade: vlierbloesem, citroen, suiker en water. Zelf geplukt in juni.

Coca-Cola Zero: bruisend water, kleurstof E150d, fosforzuur (E338), zoetstoffen (aspartaam, acesulfaam-K, steviolglycosiden), natuurlijke aroma's, cafeïne, zuurteregelaar (E331).

Wat valt op?

  • Er zit geen suiker in, maar wel drie zoetstoffen.
  • Aspartaam noemt de WHO sinds 2023 mogelijk kankerverwekkend.

9. Wasmiddel

Wasmiddel toen en nu: oma's zelfgemaakte zeep tegenover Color Reus

Niet om te eten, maar het zit wel de hele dag op je huid.

Oma's zeep: vet, loog en water. Een paar weken laten rijpen, dan raspen en met soda in de was.

Color Reus gel: 5 tot 15 procent anionogene oppervlakteactieve stoffen, zeep, niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen, fosfonaten, parfums, hexyl cinnamal, conserveringsmiddelen, methylisothiazolinone, benzisothiazolinone, enzymen.

Wat valt op?

  • Methylisothiazolinone is een bekende oorzaak van huidallergie. In crèmes die op de huid blijven zitten, is het daarom verboden.
  • Er zitten ook parfums in. Sommige geurstoffen worden in verband gebracht met hormoonverstoring (overzichtsstudie in Endocrines, 2024). Welke geurstoffen er precies in "parfum" zitten, hoeft niet allemaal op het etiket. Eén geurstof, lilial, is sinds 2022 verboden in verzorgingsproducten, omdat die schadelijk kan zijn voor de vruchtbaarheid (verbod in de EU-cosmeticaregels).

Zelf maken, net als oma? Dat is makkelijker dan je denkt. Mijn recepten staan hier: wasmiddel voor wit en kleur, wasverzachter met azijn, afwasmiddel en vaatwasmiddel.

Dezelfde naam, een ander product

Kijk nog eens naar het rijtje. Bouillon zonder bouillon. Jus zonder vlees. Desembrood met desempoeder. Rookworst zonder rook. Boter zonder room. De naam staat er nog op, maar wat erin zit heeft er weinig meer mee te maken.

Oma's lijstjes waren kort. Je kende elk woord. Nu zijn de lijsten lang, met stoffen die je in je eigen keuken nooit zou gebruiken.

Ik zeg niet dat je van één boterham of één kop bouillon ziek wordt. Maar wij eten dit elke dag, vaak meerdere keren. Dat stapelt zich op. Voor mij is dat een deel van het antwoord op de vraag waarom er nu zoveel meer mensen ziek zijn.

Wat kun je zelf doen?

  • Draai het pakje om. Hoe korter de lijst, en hoe meer woorden je herkent, hoe beter.
  • Begin met één ding. Trek zelf bouillon, maak je jus uit de pan of bak in roomboter. Geen tijd om uren bouillon te trekken? Neem dan de krachtbouillon rund van Pit & Pit: runderbotten, vlees, groente, kruiden en zout, lang getrokken. Met code ayni5 krijg je 5 procent korting.
  • Brood: zoek een bakker die met echte zuurdesem en zo'n 3 ingrediënten werkt. Geen goede bakker in de buurt? Bij Pit & Pit vind je zuurdesembrood volkoren van een ambachtelijke bakker, met alleen steengemalen bloem, desem, water en zeezout.
  • Drinken: kies water, thee of zelfgemaakte limonade in plaats van zero. Oma maakte in juni vlierbloesemlimonade van verse bloesem. Buiten het seizoen kan dat ook met gedroogde vlierbloesem van Pit & Pit, en daar zet je ook een heerlijke thee van.
  • Wasmiddel: maak het zelf, zonder parfum. Mijn recept voor wit en kleur is zo klaar.
  • Vlees en worst: kies puur vlees, zonder ingrediëntenlijst. Een stuk vlees is gewoon vlees, en uit de botten trek je je eigen bouillon. Ik bestel graag bij Schotse Hooglanders: vlees van grasgevoerde runderen, soepbotten en bottenbouillon. Ze hebben ook een rookworst zoals oma hem maakte: echt gerookt, zonder nitriet, met alleen vlees, Keltisch zeezout, peper, koriander en gember. Met de code ayni krijg je €5 korting.
  • Vleeswaren op brood: ook die vind je bij Schotse Hooglanders zonder nitriet, alleen gezouten met Keltisch zeezout: rundersalami, runderrookvlees, gerookt ontbijtspek, gebraden rundergehakt in plakjes en droge worst. Ze zijn iets zachter dan je gewend bent, net als vroeger. Ook hier krijg je met de code ayni €5 korting.

Zo begin je meteen

Wil je leren zelf een etiket te lezen?

Ik werk aan een Etiketwijzer. Daarin leg ik stap voor stap uit hoe je een etiket leest:

  • hoeveel suiker erin zit, en hoe je dat omrekent naar klontjes
  • welke E-nummers je beter laat staan
  • welke mooie woorden op de voorkant je niet moet geloven
  • waar je op let bij diabetes, darmklachten of kinderen

Hij is gemaakt om op je telefoon te lezen, en je kunt hem meenemen naar de supermarkt. Binnenkort verkrijgbaar.

De ingrediënten heb ik in november 2026 overgenomen. Fabrikanten passen hun recepten soms aan. Kijk daarom altijd op de verpakking zelf.

Powered byAlovai
Klaar voor verandering?
Plan je afspraak →