Hoe gezond is een vegaburger eigenlijk?
Vleesvervangers liggen in elke supermarkt, en steeds vaker komen ze uit een printer. Maar hoe gezond is zo'n vegaburger nou echt? Ik zocht uit wat erin zit, wat onderzoek zegt en hoe duurzaam het is. Meer over geprint vlees, vlees uit een ketel en genbewerkt fruit lees je in mijn blog Kweekvlees, nepzalm en genbewerkt fruit.
Is geprint gevaarlijker dan geperst?
Er is geen onderzoek dat dat laat zien. Wel zijn er een paar dingen om te weten:
- De printer zelf: de pasta gaat door buisjes, koppelingen en een spuitmondje. Daarin kunnen resten achterblijven waar bacteriën in gaan groeien. Onderzoekers lieten zien dat een gewone snelle vaatwasbeurt niet genoeg is om salmonella en listeria weg te krijgen. Zo'n printer moet dus grondig worden schoongemaakt en ontsmet, met sterke schoonmaakmiddelen. Dat geldt voor elke machine in een voedselfabriek. Dat er bij geprint eten iets mis is gegaan, heb ik niet gevonden.
- De pasta: om te kunnen printen moet de massa precies goed vloeien en daarna stevig worden. Daar zijn vaak bindmiddelen voor nodig. Die zitten ook in veel geperste vegaburgers.
- IJzer en zink: die neemt je lichaam uit vlees beter op dan uit de meeste vleesvervangers, of ze nu geprint of geperst zijn. Daarom voegen fabrikanten er vaak ijzer of zink aan toe. Maar neemt je lichaam dat ook op? Britse onderzoekers testten dat in 2025 in het lab, met darmcellen. Het toegevoegde ijzer werd goed opgenomen, ongeveer even goed als uit gehakt. Het toegevoegde zink niet. Een stof in planten, fytinezuur, houdt het zink vast. 💰 Wie betaalde dit onderzoek? Unilever. Drie van de zes onderzoekers werkten bij Unilever, en de geteste vleesvervanger kwam ook van Unilever.
- Op de lange duur: niemand heeft geprint "vlees" al jarenlang gegeten. Dat is geen bewijs dat het gevaarlijk is, maar ook niet dat het veilig is.
Wat ik ervan vind: geprint of geperst, het blijft altijd sterk bewerkt. Een machine, een pasta, bindmiddelen en een fabriek die alles steeds moet ontsmetten. Dat klinkt mij niet als natuurlijk eten in de oren. Het gaat een kant op die ik niet wil: steeds verder weg van de natuur.
Wat zit er in een Beyond Burger?
Daarin zitten onder andere erwteneiwit, raapzaadolie, kokosolie, methylcellulose (een bindmiddel uit de fabriek), aroma's en bietenrood voor de kleur. Geen dier, maar ook weinig natuur.
Is die raapzaadolie genetisch gemodificeerd? In Noord-Amerika is het meeste koolzaad (raapzaad) genetisch aangepast. Het bedrijf zegt dat er geen GMO in zit, maar in olie is dat in het lab bijna niet meer aan te tonen. Je moet dus maar geloven wat op het pakje staat.
Wat zegt onderzoek?
Een groot onderzoek uit 2024, met gegevens van ruim 118.000 Britten, liet zien dat sterk bewerkt eten, ook als het plantaardig is, in verband wordt gebracht met meer hart- en vaatziekten. Wie het verving door weinig bewerkt plantaardig eten, zoals groente, peulvruchten en volkoren, had juist een lager risico. Het past in een duidelijk beeld: hoe minder bewerkt, hoe beter.
Is het duurzaam?
Vleesvervangers worden vaak "duurzaam" genoemd. Maar is dat zo?
- Soja: in de Beyond Burger zit geen soja, het eiwit komt uit erwten en rijst. Maar in veel andere vleesvervangers zit wel soja. Dat wordt in Noord- en Zuid-Amerika vaak in enorme monoculturen geteeld, meestal genetisch aangepast en zwaar bespoten.
- Vlees uit een ketel: dat is nog veel minder duurzaam dan vaak wordt gezegd. Hoe dat zit, lees je in mijn blog over kweekvlees.
Wat kies je dan wel?
Eet je vega? Kies dan liever peulvruchten, eieren, noten en groente zoals ze zijn. Kies je voor vlees, kies dan voor goed vlees: van een dier dat buiten heeft geleefd, bij een slager die je vertrouwt. Ik bestel graag bij Schotse Hooglanders: vlees van grasgevoerde runderen, soepbotten en bottenbouillon. Met de code ayni krijg je €5 korting. Hoe korter de ingrediëntenlijst, hoe beter.
Bronnen
- Food Science review: 3D-printen van voedsel (PubMed 38284594)
- Journal of Food Protection (2023): schoonmaken van voedselprinters, salmonella en listeria
- Quadram Institute: ijzer en zink in vleesvervangers (2025)
- Albert Heijn: ingrediënten Beyond Burger
- Beyond Meat: veelgestelde vragen
- Beyond Meat: The Beyond Burger
- Foods (2025): DNA in geraffineerde olie bijna niet meer te vinden
- Imperial College London: plantaardig sterk bewerkt eten en hart- en vaatziekten (2024)
- USDA: genetisch aangepaste gewassen in de VS
- USDA: genetisch aangepaste soja in Argentinië (2025)
