Altijd koud en moe in de winter? 7 tips uit de Ayurveda
Heb jij in de winter altijd koude handen en voeten, en kom je 's ochtends maar moeilijk op gang? In de Ayurveda, de eeuwenoude geneeskunde uit India, betekent dat: je innerlijke vuur brandt te laag. In deze blog deel ik 7 eenvoudige tips en 6 winterkruiden om dat vuur weer op te stoken. Je zult zien: sommige dingen lijken op de Chinese geneeskunde, en één tip is precies het tegenovergestelde.
Je innerlijke vuur: Agni
In de Ayurveda draait bijna alles om Agni. Dat is je spijsverteringsvuur: de kracht die van je eten energie, warmte en weerstand maakt. Brandt dat vuur goed, dan voel je je warm, helder en sterk. Brandt het te laag, dan voel je je zwaar, moe en koud, en blijft er onverteerd eten achter in je lichaam.
De Ayurveda kent drie energieën, de dosha's: Vata (lucht, koud en droog), Pitta (vuur) en Kapha (aarde en water, zwaar en traag). De vroege winter is koud, droog en winderig: Vata-tijd. Later in de winter, als het nat en grijs wordt, komt Kapha erbij. Daarom zoek je in de winter alles wat warm, zacht, olieachtig en voedend is.
De 7 tips
1. Begin met warm water
Drink 's ochtends als eerste een kop warm water met een plakje verse gember. Dat maakt je spijsvertering wakker, net als een paar takjes op een smeulend vuur.
Weetje: Agni betekent vuur in het Sanskriet. In India is Agni ook de god van het vuur, de boodschapper tussen mensen en goden. Je spijsvertering is dus letterlijk een heilig vuurtje.
2. Olie je huid in
Wrijf je huid vóór het douchen in met warme sesamolie. Begin bij je voeten en werk naar boven, met lange halen over je armen en benen en rondjes over je gewrichten. Laat het een kwartiertje intrekken en douche daarna warm. Deze zelfmassage heet abhyanga. Je huid blijft soepel, je wordt van buiten warm en je zenuwen komen tot rust.
Kies ongeroosterde sesamolie. Warm het flesje even op in een bakje heet water.
Weetje: het Sanskriet-woord sneha betekent zowel olie als liefde. Jezelf insmeren met olie is in de Ayurveda dus letterlijk jezelf liefde geven.
3. Schraap je tong
Zie je 's ochtends een witte laag op je tong? In de Ayurveda heet dat ama: wat je lichaam niet goed heeft verteerd. Schraap het weg met een tongschraper, van achter naar voren, nog voordat je iets drinkt.
Weetje: je tong is in de Ayurveda een spiegel van je spijsvertering. Een dikke witte laag betekent dat je vuur te laag brandt.
4. Eet 's middags het meest
Rond het middaguur, tussen ongeveer 10 en 14 uur, is je spijsvertering het sterkst. Dat is Pitta-tijd, net als de zon die dan het hoogst staat. Eet dan je grootste, warme maaltijd. Houd het 's avonds licht, met bijvoorbeeld soep of een stoofpotje.
Weetje: in Zuid-Europa leven ze nog zo. In Frankrijk, Spanje en Italië is de warme lunch traditioneel de belangrijkste maaltijd van de dag.
5. Olie voor je neus
Kou buiten en verwarming binnen drogen je neus uit. Een dun laagje olie houdt de kou buiten en je neus soepel. Smeer daarom een likje ghee of sesamolie met je pink aan de binnenkant van je neusgaten, 's ochtends en voor het slapen.
Weetje: dit heet nasya. De Ayurveda noemt je neus de deur naar je hoofd.
6. Drink gouden melk
Wat heb je nodig (voor 1 kop)
- 250 ml rauwe melk. Veganistisch? Neem kokosdrink, met een scheutje kokosmelk voor extra romig.
- 1 theelepel kurkuma, of 2 cm verse kurkuma, geraspt
- 1 plakje verse gember, of ¼ theelepel gemberpoeder
- 1 snufje Ceylon kaneel
- 1 snufje zwarte peper
- 1 theelepel ghee. Veganistisch? Neem kokosolie of olijfolie met veel polyfenolen (zo herken je goede olijfolie).
- Optioneel: 1 theelepel rauwe honing
Zo maak je het
- Doe de melk met de kurkuma, gember, kaneel en zwarte peper in een pannetje.
- Verwarm het zachtjes en roer rustig door. Gebruik je rauwe melk, verwarm hem dan niet boven de 40 graden: warm, maar niet heet. In India koken ze de melk wel, maar zelf ga ik liever voor de rauwe versie.
- Haal het pannetje van het vuur en roer de ghee erdoor. Neem je honing? Roer die er pas als laatste door, zodat hij rauw blijft.
- Schenk het in je mooiste kop en drink het rustig op.
Geen tijd? Neem een potje kant-en-klare golden milk kruiden.
⚠️ Kurkuma zonder peper en vet?
Kurkuma lost op in vet, en zwarte peper helpt je lichaam de kurkuma veel beter op te nemen. In een onderzoek nam het lichaam met piperine uit zwarte peper tot twintig keer meer curcumine op (Shoba e.a., 1998).
👉 Makkelijk: kurkuma met zwarte peper
Weetje: in het Sanskriet heet kurkuma haridra, de gouden. In India wordt het al duizenden jaren gebruikt, ook bij bruiloften: de bruid wordt ingesmeerd met kurkumapasta, voor een stralende huid en geluk. Gouden melk heet daar haldi doodh: verse koemelk, eerst gekookt, met kurkuma erdoor.
7. Sta op vóór de zon
Hier verschilt de Ayurveda van de Chinese geneeskunde. De Chinese geneeskunde zegt: slaap in de winter uit tot het licht is. De Ayurveda zegt juist: sta vroeg op. Tussen 6 en 10 uur is het Kapha-tijd, en die energie is zwaar en traag. Blijf je dan lang liggen, dan neem je die zwaarte mee je dag in. Sta je op voor zessen, dan voel je je lichter.
Weetje: de tijd vlak voor zonsopgang heet brahma muhurta, het uur van Brahma. In India is dat het beste moment om te mediteren, omdat de wereld dan nog stil is.
Welke past bij jou? Luister naar je lichaam. Ben je uitgeput, dan heb je misschien meer aan de rust van de Chinese geneeskunde. Voel je je vooral zwaar en traag, dan helpt de Ayurveda-tip je op gang.
Ben jij Vata, Pitta of Kapha? 🌬️🔥🌿
In een paar minuten ontdek je welke dosha's bij jou het sterkst zijn. Je ziet meteen je uitslag, en je krijgt een persoonlijke gids met jouw kruiden, jouw recept en jouw persoonlijkheid.
Kruiden voor de winter
In de Ayurveda zijn kruiden gewoon onderdeel van de keuken. Deze zes worden in de winter het meest gebruikt.
De zes kruiden en wat ze doen
Tulsi (heilige basilicum)
Tulsi heet in India de koningin van de kruiden. Het is een verwarmend kruid, en in India drinkt men het om tot rust te komen. Lekker als thee, eventueel met een plakje gember en wat honing. Ik gebruik deze tulsi.
Weetje: in veel Indiase huizen staat een tulsiplant op een eigen altaartje op de binnenplaats. Elke ochtend krijgt de plant water en een gebed.
Gember (shunthi)
Gember heet in de Ayurveda vishwabheshaj: het medicijn voor iedereen. Verse gember verwarmt. Gedroogde gember is nog warmer en stookt volgens de Ayurveda je spijsverteringsvuur op. Voor thee zijn gemberstukjes handig.
Kurkuma (haridra)
In de Ayurveda is kurkuma een van de belangrijkste keukenkruiden. Gebruik het altijd met een beetje vet en zwarte peper. Een makkelijke manier is kurkumatinctuur.
Ashwagandha (Indiase ginseng)
In de Ayurveda staat ashwagandha bekend als een kruid voor kracht en rust tegelijk. Je drinkt het 's avonds, met warme melk en een beetje ghee. Bij Pit & Pit vind je ashwagandha poeder.
Weetje: ashwagandha betekent letterlijk geur van een paard. De wortel ruikt een beetje naar paard, en hij zou je de kracht van een paard geven.
Lange peper (pippali)
Lange peper is een van de warmste kruiden uit de Ayurveda. Een snufje gaat makkelijk door je gouden melk, soep of stoofpot. Je vindt hem als lange peper.
Weetje: lange peper was in het oude Rome bekender en duurder dan gewone zwarte peper.
Triphala (drie vruchten)
Triphala is een mengsel van drie gedroogde vruchten: amalaki, bibhitaki en haritaki. In de Ayurveda is het een klassieker voor je spijsvertering. Je neemt het meestal 's avonds, als poeder in warm water. Bij Pit & Pit vind je triphala.
Weetje: in India zeggen ze: geen moeder? Geen zorgen, zolang je triphala hebt. Zo goed zou het voor je zorgen.
Ayurveda en de Chinese geneeskunde naast elkaar
Ik vind het mooi om te zien hoe twee oude tradities, ver van elkaar vandaan, zo vaak hetzelfde zeggen.
- Allebei: eet warm en gekookt, drink geen koud water, gebruik gember en houd je lichaam warm.
- Allebei: je spijsvertering is de basis van je weerstand. In China is dat de Milt, in India Agni.
- Anders: de Chinese geneeskunde zegt slaap uit, de Ayurveda zegt sta vroeg op.
Lees ook mijn blog Elke winter weer verkouden? 7 tips uit de Chinese geneeskunde.
In mijn gratis gids vind je 7 verwarmende wintergerechten die mooi passen bij deze tips: download mijn gratis gids.
Korting bij Pit & Pit
Met kortingscode ayni5 krijg je 5% korting op de producten in De keuze van Chantal. Deze selectie verandert maandelijks. Bekijk daarom de actuele lijst om te zien op welke producten de code geldt. Vul de code in bij het afrekenen.
Goed om te weten
- Ashwagandha: niet gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Overleg eerst met je arts bij een schildklieraandoening, een auto-immuunziekte, of als je slaapmiddelen, kalmerende middelen of medicijnen voor bloeddruk of bloedsuiker gebruikt.
- Kurkuma in grote hoeveelheden: overleg met je arts als je bloedverdunners gebruikt of galstenen hebt.
- Triphala en lange peper: niet tijdens de zwangerschap. Triphala kan je darmen losser maken.
- Olie in je neus: niet bij jonge kinderen.
Ik ben geen arts. Deze tips komen uit de Ayurveda en mijn eigen ervaring. Twijfel je, of gebruik je medicijnen? Overleg dan eerst met je arts.
