Elke winter weer verkouden? 7 tips uit de Chinese geneeskunde
Ben jij ook elke winter weer verkouden? In de Chinese geneeskunde begint dat niet bij het virus, maar bij de kou. De winter is het seizoen van de Nieren: de tijd van rust, warmte en opladen, net als in de natuur. In deze blog deel ik 7 eenvoudige tips, 6 winterkruiden en een paar mooie tradities uit China. Zo houd je jouw weerstand en je beschermende energie sterk.
Je beschermende energie: Wei Qi
De Chinese geneeskunde spreekt van Wei Qi. Dat is de energie die als een schild om je lichaam ligt en je beschermt tegen wind, kou en virussen. Is die energie sterk, dan word je minder snel ziek. In de winter heeft dat schild extra steun nodig.
De winter hoort bij het element Water en bij je Nieren, je diepste energiebron. Daarom draait alles in deze tips om warmte, rust en goed voor jezelf zorgen.
De 7 tips
1. Houd je nek warm
We denken vaak: ik ben verkouden, dus ik heb een virus opgelopen. De Chinese geneeskunde kijkt daar anders naar.
Langs je nek en tussen je schouderbladen loopt je Blaas-meridiaan, de partner van je Nieren. Op die plek ligt hij vlak onder je huid, bijna bloot. Komt er kou of wind op je nek, dan raakt die meridiaan verstoord en uit balans. Je beschermende energie wordt zwakker, en pas dan krijgt een virus de kans. Het virus is dus niet het begin: de kou heeft eerst de deur opengezet.
Een sjaal is daarom je eerste bescherming.
Weetje: tussen je schouderbladen ligt het punt Feng Men. Dat betekent letterlijk de Poort van de Wind. Daar komt de kou je lichaam binnen.
2. Eet warm en gekookt
Je spijsvertering, in de Chinese geneeskunde de Milt, maakt van eten energie. Koud en rauw eten kost haar in de winter extra moeite. Kies stoofpotjes, gekookte groenten en een warm ontbijt.
Weetje: zie je spijsvertering als een pannetje op het vuur. Koud eten moet eerst worden opgewarmd voordat het verteerd kan worden, en dat kost je energie.
3. Bewaar je energie
De winter is de tijd om op te slaan. Sport rustig, sla de lange hete sauna over en doe het wat kalmer aan.
Weetje: de oude Chinese teksten zeggen: zweet niet in de winter. Als je zweet, gaan je poriën open en lekt je beschermende energie weg.
Maar bij de eerste rilling mag je juist wél even zweten. Voel je een verkoudheid opkomen? Drink dan een kop hete gemberthee, neem een warm gembervoetbad en kruip vroeg onder een dikke deken. Een licht zweetje helpt je lichaam om de kou naar buiten te werken, voordat die dieper kan zakken. Ook in Frankrijk kennen ze dit: bij de eerste rilling een kom hete bouillon of een kop lindebloesemthee, en dan vroeg naar bed. Het verschil zit in de reden. Zweten om de kou eruit te krijgen helpt je, zweten zonder reden kost je energie. Droog je daarna goed af en blijf warm, zodat er geen nieuwe kou bij kan.
4. Trek een bouillon
Een lang getrokken bottenbouillon voedt je diepste energie. Drink hem als kopje tussendoor, of gebruik hem als basis voor je soep. Mijn eigen recept lees je in Bottenbouillon maken. Geen tijd? Dan gebruik ik de krachtbouillon van Pit & Pit, met kip, rund of miso.
Weetje: in China gaat er in de winter vaak een stukje astragalus-wortel mee in de bouillon. Zo versterk je je afweer en je energie in één pan.
5. Houd je onderrug warm
Daar zitten je Nieren en het punt Ming Men. Wrijf je onderrug 's ochtends warm met je handen en draag een hemd dat lang genoeg is.
Weetje: Ming Men betekent de Poort van het Leven. Het punt ligt op je rug, precies tegenover je navel. Daar zit volgens de Chinese geneeskunde je levensvuur.
6. Ga vroeg slapen, sta wat later op
Al eeuwen zeggen Chinese artsen: ga in de winter vroeg naar bed en wacht met opstaan tot het licht is. Zo laad je weer op. Drink na het opstaan niet meteen iets kouds. Begin je dag met thee of een glas warm water.
Weetje: in China drinken veel mensen de hele dag door warm water, ook in restaurants. IJskoud water bij het eten zie je daar bijna nooit.
7. Houd je voeten warm
Een warm voetbad voor het slapengaan verwarmt je van onderaf. Doe er een paar plakjes verse gember in. Gember stimuleert de doorbloeding, zodat de warmte vanuit je voeten door je hele lichaam trekt. Je koude voeten worden weer warm, je ontspant en je slaapt vaak beter. Voel je een verkoudheid opkomen? Dan helpt een gembervoetbad je lichaam om de kou weer kwijt te raken.
Weetje: onder je voetzool begint je Nier-meridiaan, bij het punt Yong Quan. Dat betekent de Borrelende Bron. Krijg je koude voeten, dan koelt dus ook de bron van je Nieren af.
Kruiden voor de winter
In de Chinese geneeskunde werken kruiden zelden alleen. Deze zes worden in de winter het meest gebruikt. Je kunt ze makkelijk in je eigen keuken gebruiken, bijvoorbeeld in thee, soep of bouillon.
De zes kruiden en wat ze doen
Astragalus (huang qi)
Astragalus is in de Chinese geneeskunde hét kruid voor je beschermende energie. De wortel versterkt je Qi en maakt het schild om je lichaam sterker, zodat kou en virussen minder kans krijgen. Het wordt traditioneel gebruikt als je snel verkouden bent, of als je je moe en vatbaar voelt. Ook onderzoek laat zien dat de stoffen in de wortel je afweer ondersteunen.
Weetje: neem astragalus om ziek worden te voorkomen. Ben je al ziek? Wacht dan even. Anders sluit je, zoals ze in China zeggen, de deur met de dief nog binnen.
Ik trek de astragalus-wortel mee in mijn bouillon. Er is ook astragalus in theezakjes.
Gember (sheng jiang)
Verse gember verwarmt en helpt je lichaam de kou naar buiten te werken. Daarom drink je hem bij de eerste rilling. Gember is ook goed voor je spijsvertering en helpt bij misselijkheid. Gedroogde gember verwarmt vooral je buik. Voor thee gebruik ik gemberstukjes.
Kaneeltwijg (gui zhi)
Kaneel verwarmt en zet je bloed in beweging, tot in je handen en voeten. Het wordt gebruikt bij koude handen en voeten, bij stijve spieren door de kou en bij een verkoudheid met rillingen. In China gebruiken ze de twijgjes van de kassiekaneel. Zelf gebruik ik Ceylon kaneelpoeder: die is zachter van smaak en makkelijk door je thee, pap of stoofpot te roeren.
Goji (gou qi zi)
Gojibessen voeden je Nieren en je Lever. In China worden ze al eeuwen gegeten voor energie en voor je ogen. Ze zitten vol antioxidanten. Lekker in thee, door je ontbijt of in je soep. Ik gebruik deze gojibessen.
Rode dadel (da zao)
De Chinese rode dadel versterkt je spijsvertering en je energie, voedt je bloed en brengt rust. Ze maken elke thee ook zachter en zoeter. Je vindt ze bij de toko als Chinese rode dadel of jujube.
Weetje: in veel Chinese kruidenrecepten zitten een paar rode dadels. Ze brengen de andere kruiden in balans.
Reishi (ling zhi)
Reishi brengt rust in je hoofd, helpt je beter te slapen en ondersteunt je afweer en je longen. Een theelepel gemalen reishi gaat makkelijk door je bouillon of thee.
Weetje: in China heet reishi de paddenstoel van een lang leven. Vroeger was hij zo zeldzaam dat alleen keizers hem kregen.
Zo doen ze het in China
Versterk je in de winter, dan versla je in de lente een tijger.
Dit is een bekend Chinees spreekwoord. De winter is de tijd om je lichaam extra te voeden. Dat heet jin bu. Dit zijn een paar tradities die nog steeds leven.
- Lamssoep met gember en dang gui: een klassiek recept van de beroemde arts Zhang Zhongjing, al bijna 2000 jaar oud. Lamsvlees geldt in de Chinese geneeskunde als het meest verwarmende vlees.
- Dumplings op de kortste dag: op Dongzhi, de winterzonnewende rond 21 december, eten families samen dumplings. Volgens de legende maakte Zhang Zhongjing ze in de vorm van oortjes, voor arme mensen met bevroren oren. Nog steeds zeggen ze: eet dumplings, dan vriezen je oren niet.
- Rijstepap als ontbijt: congee is warme rijstepap, vaak met goji, rode dadels en walnoten. Op het Laba-feest, midden in de winter, eten ze een pap met acht ingrediënten.
- Eet zwart: zwart hoort bij de winter en bij de Nieren. Denk aan zwarte sesam, zwarte bonen en walnoten.
- De 81 koude dagen: na de winterzonnewende tellen ze negen keer negen dagen af. Sommige mensen kleuren elke dag één blaadje van een getekende pruimenbloesem in. Is de bloesem helemaal gekleurd, dan is de lente er.
Nog meer warmte uit de keuken
In mijn gratis gids vind je 7 verwarmende wintergerechten die mooi passen bij deze tips: download mijn gratis gids.
Korting bij Pit & Pit
Met kortingscode AYNI5 krijg je 5% korting op de producten in De keuze van Chantal. Deze selectie verandert maandelijks. Bekijk daarom de actuele lijst om te zien op welke producten de code geldt. Vul de code in bij het afrekenen.
Goed om te weten
Astragalus en reishi kunnen een wisselwerking hebben met medicijnen, zoals bloeddrukverlagers, bloedverdunners en medicijnen die je afweer onderdrukken. Heb je een hoge of lage bloeddruk, gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding? Overleg dan eerst met je arts, voordat je deze kruiden gaat gebruiken. Ik ben geen arts. Deze tips komen uit de Chinese geneeskunde en mijn eigen ervaring.
