Dirty Dozen 2026: welke groente en fruit koop je biologisch?

Ik kies zoveel mogelijk biologisch. Toch lukt dat niet altijd, en biologisch is ook gewoon duurder. Gelukkig hoeft het niet bij alles. Sommige groente en fruit krijgen veel meer bestrijdingsmiddelen mee dan andere. Met deze lijst weet je waar je op moet letten, en waar je kunt besparen.

Marktkraam vol verse groente: bloemkool, broccoli, radijs en ui

Wat is de Dirty Dozen?

Elk jaar zet de Amerikaanse organisatie EWG op een rij welke groente en fruit de meeste resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. Dat is de Dirty Dozen: de 12 waarbij je het best biologisch kunt kiezen. De Clean Fifteen is de tegenhanger: de 15 met de minste resten.

De lijst is gebaseerd op Amerikaanse metingen. In Europa zie je hetzelfde beeld. Pesticide Action Network keek naar Europese meetgegevens en zag dat het aandeel fruit met resten van de schadelijkste middelen tussen 2011 en 2019 alleen maar steeg. Op een derde van de appels en de helft van de bramen werden zulke resten gevonden (bron).

De Dirty Dozen 2026

Verse aardbeien in een wit vergiet

Deze koop ik het liefst biologisch:

  • Spinazie
  • Boerenkool en andere koolbladeren
  • Aardbeien
  • Druiven
  • Nectarines
  • Perziken
  • Kersen
  • Appels
  • Bramen
  • Peren
  • Aardappelen
  • Blauwe bessen

Het zijn vooral zachte vruchten met een dunne schil, en bladgroente. Die eet je met schil en al.

De Clean Fifteen 2026

Een stapel avocado's

Bij deze vind je de minste resten. Lukt biologisch niet altijd, dan kun je hier het makkelijkst besparen:

  • Ananas
  • Maïs
  • Avocado
  • Papaja
  • Ui
  • Doperwten (diepvries)
  • Asperges
  • Kool
  • Bloemkool
  • Watermeloen
  • Mango
  • Banaan
  • Wortel
  • Champignons
  • Kiwi

Veel van deze hebben een dikke schil die je niet opeet, zoals ananas, avocado, meloen en banaan. Maar ook hier neemt de plant middelen op in de vrucht zelf. Kun je het betalen, dan is biologisch ook bij de Clean Fifteen de betere keuze.

Helpt schillen of wassen?

Schillen haalt weg wat op de schil zit. Maar veel groente en fruit worden al vanaf het kiemplantje bespoten met middelen tegen insecten en schimmels. Een deel daarvan neemt de plant op, tot in de vrucht zelf. Daar helpt schillen niet tegen. Daarom blijft biologisch bij de Dirty Dozen de beste keuze, en eigenlijk ook bij de Clean Fifteen.

Glyfosaat is een onkruidmiddel en werkt anders. Hoe dat in je eten komt, lees je verderop.

Wassen met baking soda werkt beter dan alleen water. In een onderzoek lieten onderzoekers appels 12 tot 15 minuten weken in water met 1% baking soda, ongeveer 2 theelepels per liter. Daarmee verdween 80 tot 96% van de middelen die op de schil zaten. Gewoon kraanwater haalde veel minder weg.

Let ook op de herkomst

Kijk ook goed waar je groente en fruit vandaan komen. Het land van herkomst staat altijd op het bordje of de verpakking.

  • Van buiten Europa. Daar mogen soms middelen gebruikt worden die hier verboden zijn. Resten daarvan worden geregeld gevonden op ingevoerde groente en fruit.
  • Van ver weg. Fruit dat lang onderweg is, wordt na de oogst vaak nog behandeld, zodat het niet gaat schimmelen. Denk aan citrusvruchten.
  • Lokaal en van het seizoen. Dat hoeft niet ver te reizen en niet lang bewaard te worden. Koop het liefst bij een boer in de buurt, in een boerderijwinkel of via een groentetas van een lokale teler. Op de markt komt veel gewoon van de groothandel.
  • Je eigen moestuin. Dat is natuurlijk het allerbeste. Dan weet je precies wat er wel en niet op komt. Een paar potten met kruiden, sla of tomaten op je balkon is al een mooi begin.

Niet alleen groente en fruit: noten en haver

De Dirty Dozen gaat alleen over groente en fruit. Maar wist je dat ook noten en haver flink bespoten worden?

  • Noten. De meeste amandelen komen uit Californië. Daar horen amandelen bij de gewassen waarop het meeste bestrijdingsmiddel wordt gespoten. Lees hier wat er nog meer met noten gebeurt.
  • Haver. Glyfosaat, je kent het misschien als Roundup, wordt vooral gebruikt bij granen en peulvruchten. In een Amerikaanse test zat glyfosaat in 43 van de 45 gewone havermoutproducten.

Noten, havermout, granen en peulvruchten koop ik daarom altijd biologisch. In de biologische landbouw mag glyfosaat niet gebruikt worden.

Welke haver koop je dan? Kies biologische havervlokken. Ik gebruik de havervlokken fijn bio van Pit & Pit. Die staan in mijn selectie, dus je krijgt er korting op.

Glyfosaat is in Europa trouwens net weer verlengd tot 2033. Van de zotte, als je het mij vraagt.

Hoe komt glyfosaat in je eten?

Glyfosaat doodt bijna elke plant. Toch gaat je groente er niet aan dood, want het wordt meestal niet óp het gewas gespoten. Zo wordt het gebruikt:

  • Vóór het zaaien of planten. Eerst gaat al het onkruid op het veld dood, daarna komt de groente erin.
  • Onder de bomen en tussen de rijen. Bij fruit en noten wordt het op de grond gespoten, niet op de boom.
  • Vlak voor de oogst bij graan. Het graan wordt dan expres doodgespoten, zodat het sneller droogt en makkelijker te oogsten is.
  • Op genetisch aangepaste gewassen (GMO). Sommige soja en maïs zijn zo gemaakt dat ze er tegen kunnen. Die worden dan gewoon bespoten. In Europa worden ze nauwelijks geteeld, maar wel ingevoerd, vooral als veevoer. In Europa moet het op het etiket staan als het in je eten zit. Maar vlees, melk en eieren van dieren die dit veevoer kregen, hoeven geen label. Ook dat is een reden om voor biologisch te kiezen: biologische dieren krijgen geen genetisch aangepast voer. In veel koekjes zit maïs, zoals maïszetmeel of glucosestroop. Is die genetisch aangepast, dan moet dat op het etiket staan. Kijk er gerust eens naar.

Waarom zit er zoveel in havermout? Haver rijpt ongelijk, zeker in koele gebieden zoals Canada. Daarom wordt haver daar vaak vlak voor de oogst doodgespoten. Zo komt het middel direct op de korrel terecht, kort voordat hij geoogst wordt. Daarom vind je in havermout vaak meer glyfosaat dan in groente en fruit, en ook meer dan in veel ander graan.

Bij biologische haver mag dit niet. Daar laten ze het graan gewoon op het veld afrijpen.

Waar koop ik biologisch?

Kies een winkel met veel biologische producten, zoals een natuurwinkel, een biologische markt of een boer bij jou in de buurt. Daar is de keuze groter en vaak ook verser.

Mijn biologische noten, havervlokken en kruiden haal ik bij Pit & Pit:

Al mijn favoriete producten vind je in De keuze van Chantal bij Pit & Pit. Met kortingscode ayni5 krijg je daar korting.

Mijn tips

  • Koop de Dirty Dozen biologisch. Kun je het betalen, dan ook de Clean Fifteen. Lukt dat niet, dan kun je daar besparen.
  • Let op de herkomst. Kies groente en fruit van het seizoen, het liefst uit je eigen moestuin of van een boer in de buurt.
  • Was alles goed, bij twijfel met baking soda.
  • Noten, havermout, granen en peulvruchten: altijd biologisch.

Meer over bestrijdingsmiddelen lees je in mijn blog over wat er echt in onze kruiden zit.

Welke kies jij altijd biologisch? Ik ben benieuwd.

Liefs,

Chantal

Bekijk al mijn favorieten

Powered byAlovai
Klaar voor verandering?
Plan je afspraak →